De Rembrandts van verzamelaar Tom Kaplan

Eerder kwam het er niet van, dus de verregende juli-maand is ideaal om nog gauw naar Rembrandt & tijdgenoten te gaan in de Hermitage. Schilderijen van Rembrandt, zijn leermeester Pieter Lastman en zijn vele leerlingen, en van tijdgenoten zoals Jan Steen. De schilderijen van deze The Leiden Collection zijn eigendom van miljardair en verzamelaar Tom Kaplan uit New York, die al sinds zijn kinderjaren in de ban is van 17e eeuwse Hollandse Meesters.

Hermitage H'ART Amsterdam
Minerva in haar studeervertrek, Rembrandt 1635

 

Het zijn vooral ‘historiestukken’ die hier in de Hermitage te zien zijn, schilderijen met scenes uit de bijbel en de oudheid die in de 17e eeuw erg populair waren. Historiestukken golden toen als ‘de nobelste, meest prestigieuze vorm van schilderkunst’, volgens het persbericht. Rembrandt zelf leerde deze kunst van schilder Pieter Lastman.

Hermitage H'ART Amsterdam
David overhandigt Uria de brief voor Joab, Pieter Lastman 1619

De schilderijen komen uit The Leiden Collection, privébezit van miljardair Tom Kaplan (1962) uit New York. Als kind was hij al gefascineerd door Rembrandt. In 2003 begon hij samen met zijn vrouw te verzamelen, en inmiddels bezit hij de grootste privécollectie Hollandse meesters ter wereld (ruim 250 schilderijen). En niet van de minsten: Rembrandts, Gerard Dous, Jan Steens en Frans van Mierissen, het zijn allemaal ‘Household names’ voor de Kaplans. Hij heeft ook als enige ter wereld een Vermeer in privébezit.

Hermitage H'ART Museum Amsterdam
video Tom Kaplan

In een video legt Kaplan uit hoe zijn hobby ontstond, en dat de schilderijen in zijn begintijd wat ondergewaardeerd (lees ‘betaalbaar’) waren. Zijn schatten hangt hij overigens niet thuis op, zijn kantoor is gewoon behangen met reproducties. De echte werken leent hij voortdurend uit aan de grote musea, ze reizen de hele wereld over.

Hermitage H'ART Museum Amsterdam
Buste van een bebaarde oude man, Rembrandt 1633

Ook het kleinste schilderij dat Rembrandt ooit maakte is in Kaplans bezit, dit verfijnde portretje van een oude man van 10,6 bij 7,2 centimeter. Intussen stijgt de spanning, want we komen in de buurt van de pièce de résistance: de Minerva van Rembrandt.

Hermitage H'ART Amsterdam

En daar hangt ze dan, het werk dat Rembrandt in zijn jonge jaren maakte, toen hij zijn eigen atelier begon. Rijksmuseumdirecteur Taco Dibbets vertelde ooit in DWDD – zie link onderaan – dat een van zijn voorgangers in de zeventiger jaren overwoog de Minerva te kopen. Het werd hem afgeraden, omdat ze niet mooi genoeg zou zijn (‘she looks like a truckdriver’ zei men).

Hermitage H'ART Amsterdam
Minerva in haar studeervertrek, Rembrandt 1635

Nu is de godin van de wijsheid een van de kostbaarste stukken van Tom Kaplan.

Rembrandts leerlingen

Govert Flinck en Ferdinand Bol waren de eerste leerlingen in het atelier van Rembrandt. Later kwam daar Carel Fabritius bij en nog een hele stroom volgelingen. Een van de belangrijkste onderdelen van hun leertijd was het namaken van werken van hun meester Rembrandt.

Hermitage H'ART Amsterdam
Portret van Rembrandt in Oosterse kleding door Isaac de Jouderville ca. 1631

Rembrandt-leerling Isaac de Jouderville schilderde deze kopie van een zelfportret van Rembrandt, gehuld in Oosterse kleding. Die kleding was populair bij schilders in die tijd en werd vaak gebruikt in bijbelse taferelen. Had waarschijnlijk niet zo veel te maken met historische kleding uit het verre oosten.

Hermitage H'ART Amsterdam
Hagar en de engel, Carel Fabritius 1645

De schilderscarrière van de zeer getalenteerde leerling Carel Fabritius was kort, hij kwam helaas om bij de grote kruitexplosie in Delft in 1654.

Hermitage H'ART Amsterdam
Man in Oosterse kleding

Van bovenstaande ‘Man in Oosterse kleding’ uit het atelier van Rembrandt vermoeden de experts dat dit het werk is van Ferdinand Bol. Bol maakte in zijn leertijd deze kopie van een werk van Rembrandt (dat nu in Engeland te zien is).

Hermitage H'ART Museum Amsterdam
Koning uit het Oude Testament, Arent de Gelder, ca 1685-1690

Deze Oud-Testamentische koning (waarschijnlijk Salomon) is afkomstig van Arent de Gelder, de laatste leerling van Rembrandt.

Hermitage H’ART Museum Amsterdam
Hermitage H'ART Museum Amsterdam
bovenaanzicht

We zijn op de bovenverdieping aangeland om een fraaie serie tijdgenoten van Rembrandt te bewonderen. Hier vinden we onder andere vader en zoon Van Mieris, Godefridus Schalcken en Jan Steen.

Hermitage H'ART Museum Amsterdam
Diana, godin van de jacht, Willem van Mieris 1686

Godefridus Schalcken, die voor de nodige koninklijke klanten schilderde, had waarschijnlijk een speciale voorliefde voor lichtval en kaarslicht (of is het de verzamelaar die hier de schilderijen hierop uitkoos?).

Hermitage H'ART Museum Amsterdam
Geliefden, Godefridus Schalcken, ca 1692-1706
Hermitage H'ART Museum Amsterdam
Parabel van het verlopen zilverstuk, Godefridus Schalcken, 1680-1685

En waar Jan Steen een voorliefde voor had, dat weet waarschijnlijk iedere Nederlandse toeschouwer.

Hermitage H'ART Museum Amsterdam
Lazarus en de rijke vrek, Jan Steen ca. 1677

Meer over verzamelaar Tom Kaplan
Waarom Rembrandts ‘Minerva’ te lelijk was voor het Rijksmuseum, hoe verzamelaar Tom Kaplan het Rijks een gunst verleende, en meer over The Leiden Collection: Rijksmuseumdirecteur Taco Dibbits vertelt erover in DWDD (2017). https://www.bnnvara.nl/dewerelddraaitdoor/videos/285787

Hermitage Amsterdam (H’ART Museum)
Rembrandt en tijdgenoten / The Leiden Collection t/m 27 augustus 2023
Amstel 51, Amsterdam
https://hermitage.nl/nl/tentoonstellingen/rembrandt-tijdgenoten/

Per 1 september 2023 zet de Hermitage haar activiteiten voort onder de naam H’ART Museum en gaat samenwerken met British Museum, Centre Pompidou en Smithsonian American Art Museum om wereldberoemde kunstcollecties aan de Amstel te kunnen tonen.

Berichten gemaakt 165

Eén gedachte over “De Rembrandts van verzamelaar Tom Kaplan

  1. Lieve Froukje,
    Wat een voorrecht om weer met jou op stap te gaan. Nu heb ik de tentoonstelling toch kunnen zien. De opname van DWDD met Taco Dibbits
    is interessante aanvulling aan het ‘bezoek’. Veel dank voor de rondleiding. Ik heb genoten. Liefs, Luc

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Gerelateerde berichten

Type je zoekwoorden hierboven en druk op Enter om te zoeken. Druk ESC om te annuleren.

Terug naar boven