De Nieuwe Vrouw in Laren

Een affiche met Charley Toorop is meestal ruim genoeg om me naar museum Singer in Laren te lokken. Dus op naar Laren, waar Charley prominent aanwezig is in de expositie De Nieuwe Vrouw, over de veranderende rol van de vrouw tot circa 1950. Activisme en meer bewegingsvrijheid, letterlijk en figuurlijk, naast moederschap, werk, kunstenaarschap. Een feest om de weerklank van al deze veranderingen te zien in het werk van Nederlandse kunstenaars van toen en nu.

Singer Laren
Charley Toorop

Voor vrouwen veranderde er veel tussen ruwweg1880 en 1950. Wetgeving en moraal veranderden, vrouwenemancipatie werd een feit. Nederland maakte kennis met vrouwen op de fiets, vrouwen die roken, studeren, protesteren en werken. Weg met de korsetten, leve de bewegingsvrijheid in kortere jurken en korte kapsels. Dat zien we terug in het werk van Nederlandse kunstenaars zoals Charley Toorop, Lou Loeber en Thérèse Schwartze. En van mannen zoals Isaac Israels, Leo Gestel en Jan Sluijters.

Singer Laren
Hans van Zijl (Otto B. de Kat 1926)

Zoals vaak in Singer zijn de werken per thema gegroepeerd, van activisten tot kunstenaars en moeders. Voor een eigentijds tintje hangt er hier en daar een hedendaagse kunstenaars tussen zoals fotografe Rineke Dijkstra en Marlene Dumas.

De barricaden op!
De eerste zaal is gevuld met barricadevrouwen en voortrekkers zoals Aletta Jacobs.

Singer Laren,  De Nieuwe Vrouw
Aletta Jacobs (Isaac Israels ca. 1920)
Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Schrijfster Munganyende Hélène Christelle (Iris Kensmil, 2021)
Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Aat Veldhoen (2000)

Politica Hedy d’Ancona geschilderd door haar Aat. Met een stralenkrans rond haar hoofd, maar dat komt door de foto, die de strijd met de museumverlichting verloor.

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Johanna Goudstikker-Bray (Félicien Bobeldijk 1931)

Twee dames die optraden in een toneelstuk over beroemde vrouwen voor de Wereldbond voor Vrouwenbelangen in 1931. Johanna Goudstikker (boven) speelt de rol van de beroemde actrice Sarah Bernhardt. Haar collega beeldt de Indonesische activiste Raden Adjeng Kartini uit.

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Elly Hondius van Gessel (Félicien Bobeldijk 1931)

Vrouwen aan het werk

Werken was voor de armere vrouwen een bittere noodzaak, terwijl het voor de gegoede burgerij nog lang ongepast bleef. Werken in winkels, kantoren, onderwijs en ziekenhuizen werd als eerste acceptabel vrouwenwerk gevonden. Totdat men trouwde, want dan volgde meestal ontslag.

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Nelly Goudkade (Jan Toorop, 1894)

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Fabrieksmeisje (Bart van der Leck, 1910)
Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Dutch Nurses (Iris Kensmil, 2015)

Iris Kensmil portretteerde Surinaamse verpleegsters die – net als Iris’ moeder – medio 20e eeuw naar Nederland kwamen.

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Midinettes (Isaac Israels)

Midinettes waren naaisters of fabrieksmeisjes die precies om 12 uur (midi) vrij hadden om te lunchen.

Creatief genie

Lang werden vrouwen geacht geen creatief genie hebben. Natuurlijk, een echte dame had als hobby tekenen of schilderen. Maar niet als beroep natuurlijk. Pas in 1871 werden vrouwen als voltijds student toegelaten tot de kunstacademies. Al mochten ze uiteraard niet met naaktmodellen werken voorlopig.

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Henriëtte Bosmans (Louis Hartz 1930-35)

Het leek van een afstand op het portret van een Florentijnse edelman. Maar het blijkt de Nederlandse componiste Henriëtte Bosmans te zijn.

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Lou Loeber (zelfportret 1920)
Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Het Kwaad is Banaal (Marlene Dumas, 1984)

Bewegingsvrijheid

Tot ongeveer 1900 was sporten voor vrouwen ‘onzedelijk; gespierde vrouwen deden vermoeden dat ze zwaar lichamelijk werk deden, en dat was bovendien niet erg ladylike. Het verdwijnen van korsetten maakte fietsen in elk geval makkelijker. Maar het zou nog lang duren voordat er echte sportkleding voor vrouwen op de markt kwam.

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Bart van der Leck (1912-1913)

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Turnsters (Ferdinand Erfmann, 1930)

In 1928 wonnen de Nederlandse turnsters Olympisch goud, de eerste Nederlandse vrouwen die Olympisch kampioen werden.

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw

Leven voor de kunst

Wat hebben Jo van Gogh, Els Blokker en Hélène Kröller-Moller gemeen? Het zijn allemaal vrouwen die op hun eigen manier de kunst hebben gestimuleerd. Want als mecenas, verzamelaar of museumdirecteur – en nu eens niet alleen als muze – hebben vrouwen vaak een grote, onderbelichte, rol gespeeld.

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Jo van Gogh-Bonger (Johan Cohen, 1905)

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Els Blokker-Verwer (Erwin Olaf, 2021)

Els Blokker schonk een paar jaar geleden de Nardinc-collectie aan het Singer Museum. Deze kunstcollectie die Els en Jaap Blokker opbouwden, is nu te zien de nieuwe aanbouw van Singer.

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Blokker-vleugel
Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Charley Toorop, 1940

Zo schilderde Charley Toorop haar mecenas Lotte Radermacher-Schorer, die samen met haar man een grote kunstcollectie opbouwde.

Moederschap

De laatste zaal laat ons de veranderende – of juist niet? – rol van moederschap zien. Is dat te combineren met kunstenaar zijn bijvoorbeeld? ‘Het is een strijd,’ geeft Charley Toorop toe. Maar het leverde wel dit fantastische ‘zelfportret met drie kinderen’ op.

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
Charley Toorop, 1929

Nog meer moeders van vroeger en nu:

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw

Op weg naar de altijd verrassende museumwinkel biedt de tuin van Piet Oudolf in de herfst een beslist schilderachtige aanblik, passend in de Larense School.

Singer Laren, De Nieuwe Vrouw
de tuin van architect Piet Oudolf

Catalogus De Nieuwe Vrouw

Catalogus De Nieuwe Vrouw: Uitgeverij Waanders https://www.waanders.nl/nl/de-nieuwe-vrouw.html

Singer Laren
De Nieuwe Vrouw t/m 8 januari 2023
Oude Drift 1, Laren
https://www.singerlaren.nl/en/
#singerlaren

Berichten gemaakt 118

Eén gedachte over “De Nieuwe Vrouw in Laren

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Gerelateerde berichten

Type je zoekwoorden hierboven en druk op Enter om te zoeken. Druk ESC om te annuleren.

Terug naar boven
%d bloggers liken dit: