Iris van Herpen: haute couture kunst

Visionair, avantgardistisch, sculpturaal, wereldberoemd, woorden die om voorrang strijden als we langs honderd ontwerpen van Iris van Herpen in de Kunsthal lopen. Jurken als sculpturen, soms draagbaar, soms beter niet. Maar daar gaat het bij haar niet om. Het is de spectaculaire fusie van traditioneel vakmanschap en couture met high tech en wetenschap die haar haar wereldfaam bezorgt.

Iris van Herpen - Sculpting the Senses, Kunsthal Rotterdam
Love dress, 2025

Het is erg druk als we de Kunsthal binnenkomen. Al vechtend voor een tafeltje om koffie te drinken, valt ons op dat vrouwen in de meerderheid zijn. De schaarse mannen kijken alsof ze mee moesten. We komen ze later weer tegen, onveranderlijk in de weg staand op de drukke looppaden, verdiept in hun telefoon. Toch is dit geen typische vrouwententoonstelling met zwierige droomjurken. Dit is de wereld van Iris van Herpen, vol duizelingwekkende toekomstbeelden van ijle haute couture waarin natuur en high tech lijken samen te vloeien. Kunst dus.

Iris van Herpen (1984)

Iris van Herpen - Sculpting the Senses, Kunsthal Rotterdam
Iris van Herpen, foto Robin du Puy

Iris van Herpen studeert mode aan ArtEZ in Arnhem en loopt stage bij Alexander McQueen in Londen. Van hem leert ze hoe je creaties ontwerpt die verder gaan dan een product, verder zelfs dan mode. Mode waarvoor de normale regels niet gelden, dat is de basis van haar eigen modelabel waarmee ze in 2007 van start gaat. Creaties geïnspireerd door de natuur, door water, zee, vogels, maar dan in combinatie met innovatieve technieken. Ze presenteert in haar eerste collectie – met als thema water, de essentie van het leven – de zogenaamde water dress. Samen met architecten van Benthem Crouwel ontwikkelt ze een manier om ‘water’ te maken van plastic (PETflessen).

Iris van Herpen - Sculpting the Senses, Kunsthal Rotterdam
Water dress (rechts) 2010

Dan volgt haar collectie Crystallization in 2010, waarmee ze zichzelf definitief op de kaart zet met haar mode van de toekomst. Ze is de eerste ter wereld die een 3-D-geprinte jurk ontwerpt. Prompt roept Time Magazine (2011) haar idee uit tot een van de vijftig beste uitvindingen van het jaar.

Iris van Herpen - Sculpting the Senses, Kunsthal Rotterdam

Al snel weten beroemde namen haar te vinden, met Lady Gaga, al sinds 2009 klant, voorop. Maar ze ontwerpt ook voor Carice van Houten, zangeressen Bjork en Beyonce en koningin Maxima. Haar ontwerp voor Beyonce’s Renaissance Tour vinden we verderop in de tentoonstelling. Awesome, als je bedenkt dat je kijkt naar het resultaat van 700 werkuren en 12 paar mensenhanden. Voor één jurk.

Iris van Herpen - Sculpting the Senses, Kunsthal Rotterdam
2023

Dat bleef niet onopgemerkt, NU.nl kopt:

Iris van Herpen - Sculpting the Senses, Kunsthal Rotterdam
Beyonce in Amsterdam; foto: NU.nl

In haar beginjaren maakt Van Herpen korte tijd ook prêt-à-porter, draagbare modecollecties in diverse maten. Splinter Chabot schijnt een jasje van haar hand te hebben. Maar ze begrijpt al snel dat haar kracht juist ligt in het ontwerpen van unica. Geen fast fashion dus, maar het tegenovergestelde: slow fashion, waarbij één jurk ontwerpen en maken al snel vijf maanden duurt. Ze kijkt daarbij verder dan haar eigen discipline en werkt vaak samen met architecten, biologen, wetenschappers en technologie-experts. Om samen bijzondere materialen te ontwerpen en te leren toepassen.

Iris van Herpen - Sculpting the Senses, Kunsthal Rotterdam
Hydrozoa dress, 2020; foto: Kgbo

Van Herpen heeft een voorkeur voor transparante stoffen, waaiend in de wind, zwevend door het water of bewegend als klassiek ballet, ook een van haar inspiratiebronnen. Daarom moet je een jurk als deze eigenlijk op de catwalk zien, bewegend, zodat alle onderdelen zachtjes dansen, als koraal deinend in de zee. De jurk bestaat uit talloze dunne lasergesneden boogjes van PetG die door verhitting bevestigd zijn aan vele lagen glasorganza.

Iris van Herpen - Sculpting the Senses, Kunsthal Rotterdam
detail Hydrozoa dress

Gevraagd naar haar business model vertelt Van Herpen in een interview dat haar ontwerpen beginnen bij een bedrag van € 35.000,-. Omdat ze geen prêt-à-porter, zonnebrillen of parfum maakt en verkoopt, is haar bedrijf dus voor inkomsten afhankelijk van opdrachten van couture-klanten, zoals vele beroemdheden, en van verzamelaars en musea. Inkomsten die voldoende moeten zijn om haar eigenzinnige haute couture en wetenschappelijke research te financieren. Ze verklaart met enige trots dat haar bedrijf geheel onafhankelijk is.

Iris van Herpen - Sculpting the Senses, Kunsthal Rotterdam

Een jurk die hier jammer genoeg niet te zien is, is het ontwerp dat koningin Maxima droeg bij de opening van Sculpting the Senses in Parijs vorig jaar. Het is een van de draagbare modellen met klassieke Van-Herpen-motieven, geïnspireerd door de structuren van koraal en fossielen. Zoals we ook zagen bij de jurk van Beyonce.

Iris van Herpen - Sculpting the Senses, Kunsthal Rotterdam
‘atelier’ van Van Herpen

In een van de zalen is Van Herpens Amsterdamse atelier nagebouwd, vol met grote moodboards en inspiratiebronnen. Daar komen we haar favoriete stoffen, structuren en kleuren weer tegen.

Iris van Herpen - Sculpting the Senses, Kunsthal Rotterdam
Iris van Herpen - Sculpting the Senses, Kunsthal Rotterdam

We mogen er zelfs aanzitten om te ontdekken welke ‘stoffen’ hard of zacht zijn.

Iris van Herpen - Sculpting the Senses, Kunsthal Rotterdam

Klassiek ballet is een jeugdliefde en ook een belangrijke inspiratiebron voor Van Herpen, die inmiddels ook voor balletgezelschappen zoals het Nationaal Ballet en Franse en Amerikaanse gezelschappen ontwerpt. De Seijaku dress lijkt te verwijzen naar de danseres van Edgar Degas.

Iris van Herpen - Sculpting the Senses, Kunsthal Rotterdam
Seijaku dress, 2016

De Seijaku dress is gemaakt van honderden glazen bolletjes ingebed in siliconen die zacht als bubbelplastic lijken, maar keihard zijn. Dat konden we zelf voelen in haar nagebouwde atelier. Niets is wat het lijkt bij Van Herpen, blijkt bij elke nieuwe creatie.
Een klein overzicht.

In de allerlaatste zaal mogen we het universum van Iris van Herpen betreden. Het is er kleurig en een beetje duister, paspoppen zweven in de lucht en stoffen waaieren uit. We horen een gids vertellen dat Iris aan skydiving doet, zoals te zien op een film die hier draait. ‘Een goede manier om haar hoofd ‘leeg’ te maken,’ zegt de gids. Uitwaaien.

Iris van Herpen - Sculpting the Senses, Kunsthal Rotterdam
Het universum van Iris van Herpen

It’s showtime
Tot slot een video (deel van de film die in de Kunsthal draait) die laat zien hoe onvoorstelbaar veel werk er in de creaties zit. Ja, het begint met een idee, een potlood, een naaimachine. Maar er komen ook computers aan te pas, onbegrijpelijke chemische processen, op de millimeter geperste figuren, en lasers om figuren haarscherp uit te snijden. Om dat alles uiteindelijk met uiterste precisie te laten samensmelten.

Zie: http://www.youtube.com/watch?v=FiE3yVULRBY (5 min.)

Pas als we al lang vertrokken zijn, beseffen we opeens: we hebben de beroemde jurk van lichtgevende algen niet gezien! Hebben we niet goed opgelet of was hij er gewoon niet?

Kunsthal Rotterdam
Iris van Herpen – Sculpting the Senses t/m 1 maart 2026
Museumpark, Westzeedijk 341, Rotterdam
https://www.kunsthal.nl/nl/plan-je-bezoek/tentoonstellingen/iris-van-herpen/

tuin Kunsthal

Berichten gemaakt 249

3 gedachten over “Iris van Herpen: haute couture kunst”

  1. Wat bijzonder om de jurken van zo dichtbij te zien en te voelen
    Mooie foto’s, Froukje

  2. Beste Froukje,

    Ongeveer een dag of tien geleden ontving je mail over de expo van Iris van Herpen. Ergens aan het begin van je mail schreef je: “… Kunst dus.” Waarop ik dacht: “Ja, dat zal wel.” Ik heb je mail uitgelezen, maar de vraagtekens bleven in mijn hoofd ronddwarrelen. Ja, ik ben immers ook een man. Toch gooide ik je mail niet weg.
    Vanavond heb ik je mail weer gelezen. Van mijn oorspronkelijk cynisme bleef al supersnel niets over. Ik ben al bijna onderweg naar de Kunsthal…
    Hartstikke bedankt voor je inspirerende mail!!!

    1. Beste Henk,
      Dank je, Iris is even wennen, dat klopt! Tip: ik heb inmiddels gehoord dat de ‘algenjurk’ te zien is net voor je het nagebouwde atelier binnengaat. Veel plezier in de Kunsthal, je zult er geen spijt van krijgen!

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Gerelateerde berichten

Type je zoekwoorden hierboven en druk op Enter om te zoeken. Druk ESC om te annuleren.

Terug naar boven