Is er koffie na de dood?

Wie kent deze reclame nog, die in 1993 veel stof en protest deed opwaaien? We kwamen hem tegen in Museum Tot Zover, het uitvaartmuseum in Amsterdam-Oost. Nee, wij wisten ook niet dat het bestond. Dus op naar De Nieuwe Ooster om de expositie ‘een lekkere dood’ te zien, over culinaire rouwrituelen, uitvaartcake en andere manieren van afscheid nemen. De dood bekeken van kanten die we niet konden vermoeden.

Museum Tot zover, Amsterdam

‘Een uitgesproken dag voor een begrafenis,’ zegt mijn vroegere buurvrouw als we De Nieuwe Ooster binnenlopen in de stromende regen. In de verte haasten bezoekers zich naar een begrafenis, hun door de wind vervormde paraplus vastklemmend. Wij slaan rechtstaf naar het museum- en restaurantgebouw, waar we vrolijk worden ontvangen door de dienstdoende vrijwilligers.

Museum Tot zover, Amsterdam

‘Nederland heeft een rijke traditie als het gaat om eten en drinken bij rouw,’ lezen we bij deze expositie over eetcultuur, oude tradities en hedendaagse gebruiken bij het grote afscheid. Alles omlijst door prachtige kunst.
Een eyeopener is de uitslag van een heuse uitvaartcakewedstrijd, een waar eerherstel voor het plakje cake bij de koffie.

Museum Tot zover, Amsterdam

Bakkerij Bekkers uit Noord-Brabant bakte de winnaar, vond het panel bestaande uit culinair journalist Hiske Versprille, banketbakker Cees Holtkamp en Liesbeth de Ruijter, van het museumcafé. Een bijzondere wedstrijd, zeker, maar dat is nog niets bij de video van Aux Raus…
De hardcore punkband Aux Raus neemt de uitvaartindustrie op de hak en bakte een mega-uitvaartcake.
Zie YouTube voor de video

Museum Tot zover, Amsterdam
Coffin Poser – Aux Raus x Studio Lernert & Sander

Zoet en vet, zoals cake, of een eierkoek, een krakeling, peperkoek of begrafenisbeschuit, elke streek heeft eigen begrafenisbanket. Eten en drinken tijdens rouw is belangrijk. Het kan verkwikking geven bij verdriet, en energie en troost, over de grenzen van de pijn heen.

Museum Tot zover, Amsterdam
vlechtbrood

Het vlechtbrood neemt een bijzondere plaats in. Bij de oude Germanen (2000 jaar geleden) volgde de weduwe haar overleden man in het graf. Later kwam gelukkig het vlechtbrood daarvoor in de plaats, dat ging als symbool van de weduwe’s gevlochten haar mee in het graf. Nog weer later belandde ook het brood niet meer in het graf, maar werd het opgegeten tijdens de rouw.

Museum Tot zover, Amsterdam
rouwservies

In het 19e eeuwse Engeland ontstond de gewoonte om tijdens de rouwperiode uit een zwart rouwservies thee te serveren; deze gewoonte waaide naar ons land over.
Natuurlijk zien we ook verschillende soorten rouwkleding.

Museum Tot zover, Amsterdam
rouwkleding

En veel manieren om de overledenen te herdenken in het dagelijks leven. Zoals een ‘schilderijtje’ gemaakt van het haar van de overledene, of een na de dood genomen foto van een overleden kind.

Museum Tot zover, Amsterdam
ter herinnering

Langzamerhand wordt het wat confronterender als de expositie vordert. Dat komt door de prentjes van overleden kinderen. En door een rij openstaande doodskisten die gevuld zijn met rouwrituelen van telkens een andere godsdienst.

Museum Tot zover, Amsterdam

Maar ook hier biedt kunst gelukkig troost.

Museum Tot zover, Amsterdam

Alsof Frida Kahlo gisteren nog een bakkie troost dronk met Klaas Gubbels.

Museum Tot zover, Amsterdam
Koffiekan, voor Armando – Klaas Gubbels (2021)

Nu we het toch over koffie na de dood hebben: kennelijk inspireert dat meer kunstenaars. Zoals de Spaanse Alicia Framis die ‘Somebody Left’ maakte. Er is iemand heengegaan, maar de koffie blijft eeuwig bewegen.

Alicia Framis

Anderen kiezen voor een verstilde koffietafel, bevroren in de tijd zout van de tranen.

Museum Tot zover, Amsterdam
Engel der barmhartigheid – Kees de Vries (2021)
Museum Tot zover, Amsterdam

Bedankt voor het meegaan buuf!

Museum Tot zover, Amsterdam

Tot Zover, Nederlands Uitvaartmuseum

Een lekkere dood t/m 11 februari 2024
De Nieuwe Ooster,
Kruislaan 124, Amsterdam

Berichten gemaakt 181

Eén gedachte over “Is er koffie na de dood?

  1. Dat is wel een heel bijzonder museum.
    wij hebben net ook een aantal rituelen aan de begrafenis toegevoegd in Brabant. Worstenbroodjes!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Gerelateerde berichten

Type je zoekwoorden hierboven en druk op Enter om te zoeken. Druk ESC om te annuleren.

Terug naar boven